عباس قديانى
547
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
امپراتورى صفاريان بر منصور ابن اسحق سامانى ، حكمران سامانى آنجا ، روى كار آمد - جزء دورهء اول فرمانروايى مستقل صفاريان به حساب نبايد آورد . دورهء دوم امارت صفاريان از 311 ه . ق . آغاز مىشود . امراى اين دولت دوم ، كه حوزهء فرمانروايى آنان فقط به سيستان محدود بود ، عبارتند از ابو جعفر احمد در 311 - 352 ه . ق . ، و خلف ابن احمد در 352 - 393 ه . ق . ، و اين دورهء دوم به دست غزنويان برافتاد . معهذا ، اخلاف صفاريان تا اواخر عهد صفويه در سيستان قدرت و اعتبارى داشتند ، و ملك محمود سيستانى نيز نسب به صفاريان مىرسانيد . دولت اول صفاريان اولين دولت نسبتا مستقل و معتبر ايرانى است كه ، بعد از حملهء عرب به ايران و سقوط دولت ساسانى ، از طريق منازعه و جنگ با خلفا و اعراب در ايران تشكيل شد . در تاريخ سيستان براى يعقوب و عمروليث نسبنامهاى آمده است ، كه به موجب آن ، نژاد اين رويگرزادگان سيستانى به كسرى انوشيروان مىرسد ، و البته محققين در صحت آن نسبنامه ترديد كردهاند . سلسلهء صفارى مايهء تجديد حيات سياسى ايران گرديد و مخصوصا كوششهاى يعقوب - و پس از او تا حدى برادرش عمروليث - در جنگ با خليفهء عباسى راه مخالفت با خلفا و حكومت عرب و بالمآل استقلال ايران و خروج آن را از زير نفوذ بغداد باز كرد . علاوهبراين ، يعقوب - بر خلاف طاهريان كه به آثار ايرانى و زبان فارسى روى خوشى نشان نمىدادند - نخستين فرمانروايى است كه در روى كار آوردن زبان فارسى به عنوان زبان